Teoria rachunkowości

Spójny, konsekwentny i wewnętrznie logiczny zbiór hipotetycznych, koncepcyjnych i pragmatycznych zasad tworzących ogólny układ odniesienia dla badania natury rachunkowości (słownik Webstera).

Zbiór podstawowych, logicznie powiązanych ze sobą założeń koncepcyjnych dla oceny polityki i praktyki rachunkowości (zasad pomiaru, wyceny i prezentacji danych finansowych) stosowanych przy sporządzaniu sprawozdań finansowych (E.A.Hendriksen).

Linki:

RACHUNKOWOŚĆ ZARZĄDCZA

Koszty

Koszty to wyrażone w pieniądzu zużycie środków produkcji i siły roboczej, niezbędne w celu pozyskania dobra, a więc produkcji lub usługi.

Koszt to wszelkie zmniejszenie majątku niezbędne po to aby produkt doprowadzić do stanu umożliwiającego jego sprzedaż. Koszty obejmują niezbędne a więc gospodarczo i społecznie uzasadnione zużycie środków rzeczowych oraz usług obcych wyrażone w cenach nabycia, a także niezbędne wykorzystanie pracy żywej, wyrażone w płacach, związane z efektem użytecznym, powstałe w okresie na jakimkolwiek odcinku działalności gospodarczej.

Klasyfikacja kosztów stosowana w rachunkowości finansowej

Rodzaj kosztu

amortyzacja
zużycie materiałów i energii
usługi obce
podatki i opłaty
wynagrodzenia
ubezpieczenia społeczne i inne św.
pozostałe koszty

Koszty proste poniesione w danym okresie sprawozdawczym nie dają się rozłożyć z punktu widzenia jednostki na elementy prostsze.

Stopień złożoności

koszty proste – o jednorodnej treści ekonomicznej nie dające się podzielić na elementy prostsze
koszty złożone – koszty składające się z różnego rodzaju zużywanych w działalności zasadniczej

Rodzaj działalności podmiotów gospodarczych

koszty działalności podstawowej- koszty związane z działalnością dla której organizacja powstała
koszty pozostałej działalności operacyjnej – pozostałe koszty poniesione przy okazji prowadzenia działalności podstawowej
koszty działalności finansowej – koszty poniesione w związku z prowadzoną działalnością finansową w organizacji

Koszty działalności operacyjnej

koszty działalności podstawowej – dotyczą podstawowej działalności operacyjnej
koszty działalności pomocniczej – związane z działalnością wykonywaną na rzecz działalności podstawowej, zarządu i pracowników
koszty zarządu – ogólnoadministracyjne i ogólnoprodukcyjne dotyczące organizacji, kierownictwa i ogólnej obsługi działalności jednostki
koszty sprzedaży – wynikają z obsługi procesu sprzedaży, produktów, towarów i materiałów

Fazy działalności

faza zakupu – związane ze sferą zaopatrzenia podmiotów gospodarczych, a także z przyjętym sposobem ewidencji materiałów
faza produkcji – związane z wytwarzaniem wyrobów lub usług
faza sprzedaży – związane ze sprzedażą – opakowania, transport, ubezpieczenie, promocja sprzedaży, marketing

Nośniki kosztów oraz możliwość przypisania określonym okresom działalności

koszty bezpośrednie – możliwość przypisania wprost na kalkulowany produkt na podstawie źródłowej dokumentacji
koszty pośrednie przypisanie na kalkulowany produkt wymaga ich rozliczenia przy pomocy przyjętych kluczy

Związek z przychodami ze sprzedaży

koszty produktów – związane z wytwarzaniem produktów lub nabyciem towaru, nie wykazują związku z przychodami dopóki nie zostaną sprzedane
koszty okresu – nie są włączone do wyceny zapasów produkcji a w całości obciążają wynik finansowy okresu

Cel pomiaru, wycena i dokumentacja kosztów wytworzenia

Zużycie czynników produkcji i środków pracy – praca ludzka, środki trwałe, usługi obce, mierzone są w różnych jednostkach, ale wspólną jednostką są pieniądze dzięki którym możemy określić koszty. W praktyce występuje jedynie przybliżanie wycenionych nakładów do poziomu kosztów rzeczywistych, z tej racji część kosztów ma charakter umowny np. amortyzacja. Mimo tej niedoskonałości koszty odgrywają ogromną rolą w działalności przedsiębiorstw, szczególnie produkcyjnych.

Obliczone koszty dają pogląd na:

ogólne rozmiary zużycia czynników produkcji i otrzymane dzięki nim efekty
umożliwiają porównanie zużycia czynników produkcji w różnych podmiotach gospodarczych prowadzących taką samą działalność
umożliwiają oceną opłacalności różnych wariantów działalności
wspomagają decyzje dotyczące najbardziej racjonalną alokację produkcji w różnych komórkach, wydziałach danego podmiotu
pozwalają przeprowadzać badanie efektów zastąpienia jednych czynników produkcyjnych przez inne
umożliwiają ustalenie rentowności produkcji zarówno poszczególnych wyrobów jak i partii

Nakłady w przedsiębiorstwach są mierzone , wyceniane i dokumentowane, a następnie odpowiednio klasyfikowane i rejestrowane głównie w celu najwierniejszego przypisania kosztów do produktów, które dzięki nim powstają.

Użyteczność informacji o jednostkowym koszcie produktu jest przydatna w różnych płaszczyznach:

w rachunkowości finansowej aby zrobić rachunek zysków i strat
w obszarze wyceny produktu i określenia ceny
w obszarze decyzji związanej z oceną wykonania zadań produkcyjnych i decyzjami na przyszłość

Klasyfikacja kosztów stosowana w rachunkowości zarządczej

Związane z rozmiarami produkcji

koszty zmienne – zmiana rozmiarów produkcji powoduje zmianę wielkości kosztów
- wprostproporcjonale - zmiana obu elementów w takim samym stopniu
- progresywne - zmiana kosztów jest szybsza od zmiany produkcji
- degresywne - zmiana kosztów jest wolniejsza od zmiany produkcji
koszty stałe – koszty gotowości produkcyjnej, brak reakcji na zmiany rozmiarów produkcji

Rola w rozwiązywaniu problemu decyzyjnego

koszty znaczące (istotne) – zmieniające się zależnie od wariantu decyzyjnego
koszty nieznaczące (nieistotne) – nie zależą o wariantu decyzyjnego, w każdym przypadku są identyczne

Granica, do której jest uzasadniony wzrost kosztów identyfikujących proces produkcji

koszty krańcowe – koszt wytworzenia jednej dodatkowej jednostki ponad dotychczasową wielkość produkcji
koszty przyrostowe – koszty przyrostu produkcji, czyli różnica między kosztem produkcji w zwiększonych rozmiarach a kosztami produkcji w dotychczasowej wielkości

Przychód odrzucony

koszty utraconych korzyści – koszty związane z koniecznością wyboru jednego z dwóch alternatywnych działań

Powiązanie z odpowiedzialnością za funkcjonowanie firmy

koszty zależne (kontrolowane) – koszty o wysokości których decyduje całkowicie kierownik firmy
koszty niezależne (niekontrolowane) – koszty na wysokość, których kierownik nie ma wpływu

Ustawa o rachunkowości nakazuje żeby wycenić wytworzone produkty wg kosztów wytworzenia. Koszt wytworzenia obejmuje – koszty bezpośrednie oraz przypadające na ten okres, w którym były wytworzone uzasadnioną część kosztów pośrednich. Do kosztów wytworzenia, po których wycenia się aktywa nie zalicza się : kosztów ogólnych zarządu , kosztów sprzedaży produktów, pozostałych kosztów operacyjnych, kosztów finansowych. Do kosztów wytworzenia wchodzą koszty bezpośrednie i pośrednie produkcji. Aby obliczyć koszt wytworzenia najlepiej podzielić koszty wg miejsc powstawania, a więc wydzielić dział zaopatrzenia, produkcji pomocniczej, produkcji podstawowej, sprzedaży, zarządu.

Główne etapy rozliczania kosztów

Koszty podstawowej działalności po ich zarejestrowaniu podlegają rozliczeniu, które przeprowadza się zasadniczo w następujących etapach:

rozliczenie kosztów dotyczących kilku okresów sprawozdawczych – rozliczenia między okresowe
rozliczenie kosztów fazy zaopatrzenia
rozliczenie kosztów produkcji pomocniczej
rozliczenie kosztów na wytwarzane w tym okresie produkty

Rachunek kosztów pełnychW rachunkowości obowiązuje współmierność przychodów i kosztów wobec tego musimy uwzględnić rozliczenia między okresowe kosztów, czyli te koszty, które nie dotyczą tego okresu odrzucić, natomiast przyjąć te, które dotyczą bieżącego okresu. Firmy powinny dokonywać czynnych i biernych rozliczeń okresowych. Czas rozliczeń między okresowych i sposób kosztów powinien być uzasadniony charakterem rozliczeń z zachowaniem zasady ostrożnej wyceny. Rozliczenie kosztów zakupu (zaopatrzenia) Problem rozliczenia kosztów zakupu ma swoje korzenie w Ustawie o Rachunkowości, gdzie stwierdza się, że zapasy rzeczowych składników majątku obrotowego ujmuje się w księgach wg cen nabycia. Cena nabycia oznacza cenę, po której nabyto towar plus koszty związane z zakupem do pierwszego miejsca składowania w firmie. Koszty zakupu dzieli się na bezpośrednie i pośrednie. W rozliczaniu kosztów zakupu są ważne bezpośrednie koszty zakupu – koszty bezpośrednie związane z ceną zakupu i koszty nie związane bezpośrednio z ceną, ale ponoszone do miejsca magazynowania (koszty załadunku i wyładunku, ubezpieczenia, koszty usług spedycyjnych, koszty bezzwrotnych opakowań). Pośrednie koszty zakupu – koszty związane z utrzymaniem całej sfery zaopatrzenia – działu zaopatrzenia, magazynu, pracowników zaopatrzenia i magazynu, koszty wyjazdów służbowych w prawach zaopatrzenia. Koszty pośrednie są w całości odnoszone na koszty zarządu i traktowane jak koszty ogólne, a więc koszty uzyskania przychodu w danym okresie.

Koszty produkcji pomocniczej

Produkcja pomocnicza obejmuje w strukturze organizacyjnej podmiotów gospodarczych, a także w jego ewidencji księgowej wydziały, które świadczą usługi na rzecz tego podmiotu. Jeżeli moce przerobowe tych wydziałów pomocniczych są za wysokie w stosunku do potrzeb przedsiębiorstwa mogą świadczyć usługi dla odbiorców zewnętrznych. W pierwszym rzędzie są po to aby wykonywały niezbędne usługi dla wszystkich sfer działalności jednostki – dla sfer produkcji, sprzedaży, zaopatrzenia, zarządu i zbytu. Rozliczenie kosztów produkcji pomocniczej polega na podziale, przy zastosowaniu odpowiednich metod bezpośrednich i pośrednich kosztów produkcji przez wielkość tej produkcji i następnie odciążenie tych komórek, w ramach, której produkcja pomocnicza jest prowadzona.

Produkcja pomocnicza może mieć charakter: jednorodny – wydziały energetyczne produkujące energię (elektrownie, własne transformatorownie, kotłownie, wydziały transportowe, różnorodny wydziały remontowe, wydziały produkujące meble, przyrządy, narzędzia na własne potrzeby firmy, wydziały produkujące opakowania na własne potrzeby, wydziały badawcze, laboratoria, usługi bytowe (socjalne, prowadzenie stołówek przyzakładowych, ośrodków wypoczynkowych).

Przystępując do rozliczania kosztów produkcji pomocniczej należy ustalić wielkość i kierunek zużycia wykonanej produkcji i należy określić ilości świadczeń lub produktów przypadających na poszczególne wydziały korzystające z usług produkcji pomocniczej i ustalić wysokość kosztów poniesionych przez każdy z wydziałów produkcji pomocniczej. Kierunki świadczeń wydziałów produkcji pomocniczej identyfikują dokumenty produkcyjne – raporty produkcyjne, rozdzielniki, zlecenia produkcyjne, zestawienia zleceń. Aby ustalić ilość usług lub produktów przypadających na poszczególne działy muszą być w nich zainstalowane potrzebne urządzenia pomiarowe np. liczniki energii, liczniki wody. Jeżeli jest niemożliwe lub nieopłacalne zainstalowanie tych mierników musimy posługiwać się kluczami pomiarowymi, czyli wielkościami umownymi, które odzwierciedlałyby rozmiary świadczonych usług produkcyjnych. Ustalenie zestawienia kosztów produkcji pomocniczej prowadzi się w ewidencji księgowej na planie kont „Produkcja pomocnicza” z podziałem na konta ewidencji analitycznej. Na koniec okresu zlicza się je i kalkuluje na konkretnych odbiorców świadczeń. Kalkulacje te dokonuje się w wysokości kosztów wytworzenia obejmującego koszty bezpośrednie i pośrednie produkcji pomocniczej. Rozliczenie kosztów produkcji pomocniczej może być dokonywane wg różnych metod, których stosowanie uzależnione jest od różnorodnego lub jednorodnego charakteru tej produkcji pomocniczej.

W przypadku produkcji pomocniczej jednorodnej w praktyce wykorzystuje się metody: rzeczywistego kosztu wytworzenia, planowanego (umowny) kosztu wytworzenia, częściowo rzeczywisty a częściowo umowny koszt wytworzenia.

Wybór metody rozliczenia kosztów produkcji pomocniczej w znacznej mierze zależy od tego czy występują świadczenia wzajemne pomiędzy samymi wydziałami produkcji pomocniczej. Rozliczenie kosztów produkcji pomocniczej o różnorodnym charakterze jest dokonywane wg kalkulacji doliczeniowej – zleceniowej na podstawie zleceń produkcyjnych. Metoda rzeczywistego kosztu wytworzenia może być stosowana gdy pomiędzy wydziałami produkcji pomocniczej nie występują wzajemne świadczenia. Ale w firmach występują wzajemne świadczenia zwrotne, powrotne pomiędzy wydziałami produkcji pomocniczej. Stosuje się wtedy metody – częściowo rzeczywistego a częściowo planowanego kosztu wytworzenia lub metodę planowanego kosztu wytworzenia.

Istnieją cztery rozwiązania w podejściu do rozliczenia:

zignorowanie w rozliczeniach problemu wzajemnych świadczeń, ale założenie to jest uzasadnione w przypadku gdy wzajemne świadczenia między wydziałami są niewielkie np. 5%.
przyjęcie stałej kolejności jednokierunkowego rozliczania kosztów produkcji pomocniczej w pierwszej kolejności nie przyjmuje świadczeń od innych działów lecz sam świadczy usługi na rzecz innych wydziałów pomocniczych. Ostatni wydział otrzymuje świadczenia od wszystkich rozliczonych wcześniej.
uwzględnianie świadczeń powrotnych po kosztach planowanych i rozliczenie zgromadzonych w taki sposób kosztów poszczególnych wydziałów na ostatecznych odbiorców. Jest to metoda częściowo rzeczywistego i częściowo planowanego kosztu wytworzenia.
wycena wszystkich świadczeń i wzajemnych i ostatecznych może być dokonana przy zastosowaniu stawek planowanych co w ostatecznym rachunku wymaga rozliczenia odchyleń od wartości rzeczywistych kosztów zgromadzonych na kontach rozliczonych wydziałów pomocniczych. Jest to metoda planowanego kosztu wytworzenia.

Odchylenia jeśli są nieistotne, niewielkie mogą w całości obciążyć koszty zarządu danej jednostki, bądź też rozliczyć t odchylenia w tej samej proporcji co świadczenia na rzecz odbiorców usług z pominięciem wzajemnych świadczeń pomiędzy wydziałami pomocniczymi.

Rozliczenie kosztów prostych wydziałowych. Koszty wydziałowe to koszty pośrednie procesu produkcji, nie można ich w bezpośredni sposób na podstawie dokumentów źródłowych przypisać na jednostkę wytworzonego produktu. W praktyce koszty wydziałowe są klasyfikowane na dwie zasadnicze grupy:

koszty związane z technologią i organizacją produkcji – grupa związana z utrzymaniem stanowisk pracy w gotowości produkcyjnej i zapewnienie niezakłóconego procesu produkcji to tzw. koszty ruchu czyli : amortyzacja maszyn i urządzeń, zużycie uniwersalnych narzędzi, koszty konserwacji i remontów maszyn i urządzeń, energia napędowa,
koszty związane z organizacją zarządzania produkcją – grupa związana z organizacją, kierownictwem i obsługą produkcji tzw. koszty ogólno wydziałowe, czyli – płace pracowników pomocniczych w wydziałach produkcji podstawowej, płace kierowników i personelu biurowego w tych wydziałach, materiały zużyte na ogólne cele wydziałowe, koszty oświetlenia, ogrzewania, utrzymania czystości.

Rozliczenie – po pierwsze trafny wybór klucza rozliczeniowego, podziałowego kosztów – czyli wielkości za pomocą których będzie dokonywany podział tych kosztów. Klucz ten w praktyce musiał być łatwy do ustalenia i wyrażać współzależność między wytwarzanym produktem a wielkością kosztów poniesionych na jej wytwarzanie. Podstawą podziału kosztów wydziałowych mogą być wielkości umowne, naturalne lub wartości. Klucze podziałowe naturalne – ilość wytwarzanej w danym okresie produkcji. Klucze podziałowe umowne – czas pracy – mierzący pracę robotników lub pracowników. Klucze podziałowe wartościowe – suma płac pracowników zatrudnionych bezpośrednio w produkcji w danym okresie. Klucze naturalne mogą być wykorzystywane w firmach masowo wytwarzających jeden lub kilka nieskomplikowanych w procesie produkcji wyrobów. Klucze umowne stosowane w firmach wytwarzających jednocześnie rożne produkty. Klucz pozwala na dokładne rozliczenie kosztów prostych w przypadku dużego zróżnicowania stawek wynagrodzeń pracowników bezpośrednio produkcyjnych. W przypadku dużego stopnia mechanizacji lub automatyzacji proces produkcji też używa się kluczy. Klucz wartościowy jest najbardziej rzeczywistym i najłatwiejszym do ustalenia i może być zastosowany gdy poziom stawek płac jest wyrównany dla wszystkich pracowników zatrudnionych bezpośrednio przy produkcji.

Problem umowności kluczy podziałowych kosztów wydziałowych jest wysuwany w praktyce i literaturze. Zarzuca się przydatność decyzyjną jednostkowego kosztu wytworzenia ustalonego ostatecznie na podstawie pewnych konwencjonalnych rozliczeń. W poszukiwaniach wad umowności kluczy rozliczeniowych, doprowadziły do wypracowania różnych nowych koncepcji w zakresie rachunku kosztów. Jedną z nich jest koncepcja ABC, tzw. procesowy rachunek kosztów (aktywności). Nie znalazła ona jeszcze praktycznego zastosowania. Do celów decyzyjnych wykorzystuje się rachunek kosztów zmiennych, czyli podział na koszty stałe i zmienne.

Finalna kalkulacja kosztu wytworzenia

Obliczanie jednostkowego kosztu wytworzenia jest ostatnim etapem kalkulacyjnym. Rzeczywisty koszt wytworzenia danego okresu rozliczany jest na dwie części w toku procedur kalkulacyjnych:

koszt wytworzenia produktów gotowych
wycena produkcji w toku

Rozliczenie produkcji niezakończonej może nastąpić na 3 sposoby:

przeliczanie produkcji niezakończonej, stan umowny na podstawie spisu z natury lub ewidencji ilościowej na umowne wyroby gotowe w zależności od wyrażonego w % stopnia zaawansowania tej produkcji w stosunku do wyrobów gotowych i na uwzględnieniu jej ilości w procedurach kalkulacyjnych
dokonujemy wyceny produkcji naiezakończonej na bazie ustalonego kosztu planowanego np. na bazie ceny sprzedaży. Po odjęciu tej wartości od całkowitego kosztu wytworzenia różnica stanowi koszt wytworzenia wyrobów gotowych.
wycena produkcji gotowej bo po ustaleniu z góry planowanym koszcie wytworzenia i wartości produkcji niezakończonej stanowi różnicę między całkowitym kosztem wytworzenia a wyceną produkcji wyrobów gotowych.

Przypisanie kosztów wydziałowych poszczególnym produktom może nastąpić w drodze różnych metod kalkulacji procesu produkcji. Produkcję dzielimy na prostą (jedno fazową) i złożoną (wielo fazową, procesową i montażową).

Produkcja prosta – masowa.
Produkcja złożona – procesowa – masowa lub seryjna
Produkcja złożona – montażowa – seryjna lub jednostkowa

Podział kosztów między produkty gotowe może być przeprowadzony przy zastosowaniu różnych metod:

kalkulacja podziałowa prosta
kalkulacja podziałowa ze współczynnikami
kalkulacja doliczeniowa
kalkulacja fazowa

metoda podziałowa prosta: w rzeczywistości gospodarczej występuje bardzo rzadko. Ma ograniczone zastosowanie w praktyce ,gdyż jest wykorzystywana w podmiotach gospodarczych masowo wytwarzających jeden wyrób. Metoda ta jest stosowana w obliczeniach końcowych.
kalkulacja podziałowa ze współczynnikiem jej celem jest ustalenie przeciętnego, jednostkowego kosztu wytworzenia. Wykorzystywana w podmiotach gospodarczych, gdzie przy zastosowaniu tych samych materiałów, maszyn i urządzeń technicznych, tego samego procesu technologicznego wytwarza się więcej niż jeden rodzaj produktów. Produkty różnią się między sobą wielkością, objętością, rozmiarem, pojemnością. Obliczanie jednostkowego kosztu wytworzenia przypadającego na jednostkę wyrobu gotowego w tej metodzie polega na ustaleniu współczynników przeliczeniowych, wyrażających proporcję między kosztami poniesionymi na wytwarzanie różnych rodzajów produktów. Ponieważ bardzo rzadko współczynniki ustala się do całego takiego wyrobu najczęściej współczynnik ustala się w odniesieniu do poszczególnych pozycji kalkulacyjnych. Kolejnym elementem niezbędnych do ustalenia tej kalkulacji jest określenie rozmiaru produkcji wyrażonych w jednostkach kalkulacyjnych. Rozmiary te powinny obejmować ilość produktów niezakończonych w poprzednim okresie sprawozdawczym, które w bo muszą być dokończone ( ilość wyrobów gotowych, które zostały w danym okresie wytworzone i przyjęte do magazynu oraz ilość produkcji niezakończonej na koniec tego okresu. Mając rozmiary produkcji i przyjęte współczynniki przeliczeniowe obliczamy ilość wytworzonych w bo jednostek współczynnikowych. Posiadając koszty ilość jednostek współczynnikowych następuje etap : obliczenie kosztu jednej jednostki współczynnikowej Po tym jest etap: obliczanie jednostkowego kosztu wytworzenia produktu.
kalkulacja doliczeniowa: może być stosowana w podmiotach gospodarczych o skomplikowanej montażowej produkcji małoseryjnej, średnioseryjnej, wytwarzającej więcej niż jednego produktu lub jeden produktu. Rzeczywiste wykorzystanie metoda ta znajduje w produkcji jednostkowej (projektowej) w produkcji narzędzi specjalistycznych, elementów specjalistycznych, aparatury, części specjalnego przeznaczenia. Kalkulacja doliczeniowa w praktyce przybiera dwie formy, których stosowanie uzależnione jest od rozmiaru produkcji oraz rodzaju produkowanych wyrobów. W przypadku produkcji jednostkowej lub małoseryjnej stosuje się kalkulację doliczeniową zleceniową. W przypadku większej produkcji wykorzystuje się kalkulację diliczeniową asortymentową. Kalkulacja doliczeniowa objęta jest w praktyce tzw. zleceniami produkcyjnymi. Zgodnie z nimi na kartach kalkulacyjnych poszczególnych zleceń, które stanowią ewidencję analityczną do konta Produkcja podstawowa, rejestrowane są wszystkie koszty bezpośrednie na produkcji w ramach danego zlecenia a koszty wydziałowe dotyczące tylko bieżącego okresu sprawozdawczego ujmowane są w łącznej wartości dla każdego wydziału produkcji i na koniec okresu w rozliczeniu na wszystkie zlecenia bez względu na to czy produkcja objęta tymi zleceniami została w danym okresie zakończona czy też będzie kontynuowana w następnym okresie. Natomiast rozliczenie koszty pośrednie na poszczególne zlecenia polega w pierwszej kolejności proporcjonalnie przyjmując różne klucze podziałowe np. suma płac, roboczogodzin.
kalkulacja doliczeniowa asortymentowa: stosowana tam gdzie wytwarza się większą ilość produkcji, w których do produkcji zużywa się różne materiały, różne procesy technologii, koszty bezpośrednie, w ramach rachunkowości analitycznej gromadzi się dla każdego asortymentu oddzielnie, a koszty wydziałowe rozlicza się za pomocą przyjętych kluczy podziałowych.
kalkulacja fazowa: stosowana w tych podmiotach w których produkcja przechodzi przez szereg następujących po sobie faz produkcyjnych. Jest najczęściej produkcją masową. Metoda ta polega na odrębnym skalkulowaniu kosztów produkcji poniesionych w danym okresie sprawozdawczym w ramach każdej fazy produkcyjnej. W zależności do rozwiązań przyjętych w procesie produkcji może w praktyce przybierać dwie formy określone jako metoda bezpółfabrykatowa i półfabrykatowa.

Metoda bezpółfabrykatowa polega na oddzielnym skalkulowaniu kosztu wytworzenia każdej fazy procesu produkcyjnego. Koszt wytworzenia całego wyrobu określa tu suma kosztów ustalonych do poszczególnych faz.

Metoda półfabrykatowa polega na ustaleniu kosztu wytworzenia narastającego przy uwzględnieniu kosztu wytworzenia półfabrykatów pobranych do dalszego przerobu z poprzednich faz. Metoda w zapisach księgowych odzwierciedla rzeczywisty ruch półfabrykatów w jednostce gospodarczej.

Koszty wydziałowe określa się za pomocą kluczy podziałowych. W praktyce rozliczenie kosztów stanowi z ważniejszych problemów w którym należy dokonać pomiaru, zaewidencjonować i rozliczyć prawidłowość tych faz przesądza o wiarygodności rozliczenia i możliwości wykorzystania tak obliczonych kosztów do zarządzania.

Rachunek kosztów zmiennychTo system rachunku , w którym produktom przypisuje się tylko koszty zmienne wytworzenia. Koszty stałe wytworzenia traktowane są jako koszty okresu sprawozdawczego.

KSxKC=KS+Vx kz
Vp (volumen x cena) – przychód
Vp=KC + Z

Cechy rachunku kosztów zmiennych

w rachunku kosztów zmiennych koszty całkowite przedsiębiorstwa dzielone są na koszty stałe i zmienne
koszty podmiotów wewnętrznych agregowane są również zgodnie z ich charakterem zmienności względem stopnia wykorzystania zdolności produkcyjnej na stałe i zmienne
produkty finalne i produkcja niezakończona wyceniane są tylko w kosztach zmiennych wytworzenia, produkty przeznaczone na sprzedaż wycenia się w zmiennym koszcie własnym, który stanowi zmienny koszt wytworzenia wyrobu + zmienne koszty sprzedaży
koszty całkowite firmy mają charakter funkcji liniowej, która ma postać równania KC=KS + kz x V
koszty stałe przedsiębiorstwa mogą być grupowane w jednolitym bloku lub z wyodrębnieniem w nim kosztów stałych produkcji, sprzedaży i zarządu
kryterium oceny rentowności jednostkowej wyrobu jest jednostkowa marża brutto. Stanowiąca nadwyżkę ceny sprzedaży nad kosztami zmiennymi wyrobów
wycena WF stanowi różnicę między globalną marży brutto zrealizowaną na sprzedaży a kosztami stałymi danego okresu
wycena świadczeń wewnętrznych dokonywana jest na poziomie tylko kosztów zmiennych
grupowane dla podmiotów wewnętrznych podstawowych i pomocniczych koszty zmienne i koszty stałe nie są rozliczane między produkty lecz przenoszone do rachunku wyników tworząc łącznie sumę kosztów stałych

Jeżeli w danym okresie sprzedamy całą wytworzoną produkcję czyli będzie równała się sprzedaży wtedy WF firmy będzie identyczny rachunkowi kosztów pełnych jak i rachunkowi kosztów zmiennych. Jeżeli produkcja jest większa od sprzedaży to WF jest wyższy w rachunku kosztów pełnych niż w rachunku kosztów zmiennych ( bo część kosztów przeszła na aktywa bilansu, nie weszła bezpośrednio na WF w postaci kosztów. Jeżeli sprzedaż jest wyższa od produkcji WF jest większy w rachunku kosztów zmiennych, mniejszy w rachunkowości kosztów pełnych. W rachunkowości kosztów zmiennych naliczony WF jest dokładnie skorelowany z wielkością sprzedaży, a to oznacza, że wzrost sprzedaży powoduje wzrost zysku.

Wady rachunku kosztów zmiennych

trudność w jednoznacznym podziale kosztów na stałe i zmienne
niedostosowanie wprost do obecnie obowiązującej sprawozdawczości zewnętrznej
niedostosowanie wprost do formuły cenowej

Zalety rachunku kosztów zmiennych

tworzenie realnych informacji o jednostkowym koszcie zmiennym produktów oraz koszcie zmiennym przedsiębiorstwa. Informacje te wynikają z rachowania relacji liniowych między rozmiarami produkcji a poziomem zużycia czynników produkcji
dostarczanie rzetelnego kryterium decyzyjnego w postaci jednostkowej marży brutto lub masy marż dla asortymentu, grupy asortymentów zakładu czy całego przedsiębiorstwa
kontrolowanie całego procesu tworzenia się kosztów w przedsiębiorstwie, szczególnie poziomu kosztów stałych przedsiębiorstwa, które zależnie są od posiadanego potencjału produkcyjnego a nie stopnia jego wykorzystania
sprzyjanie rozwijaniu myślenia popytowo podażowego w firmie tj. nastawionego na to ile i co łatwiej będzie sprzedać a zatem co najlepiej produkować
dostarczanie takich nowych informacji dla procesu zarządzania, jak wpływ niewykorzystania potencjału produkcyjnego oraz tworzących się zapasów na WF okresu, próg rentowności, dolną i górną granicę ceny
zmniejszenie niebezpieczeństwa zamrożenia środków finansowych firmy w zapasach. Prowadzenie oceny działania przedsiębiorstwa z punktu widzenia zysku i marży brutto
tworzenie warunków do decentralizowania procesu zarządzania w przedsiębiorstwie poprzez możliwość wyznaczania kryteriów decyzyjnych dla różnych podmiotów oraz określenia poziomu ich odpowiedzialności za efektywność działań. Ułatwienie tym samym systemów motywacyjnych w firmie

definicje.rachunkowosci.pl jest zarządzana przez syrob.pl - pozycjonowanie szczecin

Stalowy zbiornik p.poż i aluminiowe zbiorniki przeciwpożarowe produkuje Mostostalex Warszawa.

Lecznicze, relaksujące i odchudające masaże masaze szczecin oraz solarium w Szczecinie.

Tanie szkolenia bhp szczecin oraz obsługa bhp szczecin.

ELTEC - unstalacje elektryczne: oferujemy swoje usługi: min. instalacje elektryczne szczecin, pomiary elektryczne, instalacje odgromowe, konserwacje elektryczne, elektryk szczecin.