Spójny, konsekwentny i wewnętrznie logiczny zbiór hipotetycznych, koncepcyjnych i pragmatycznych zasad tworzących ogólny układ odniesienia dla badania natury rachunkowości (słownik Webstera).
Zbiór podstawowych, logicznie powiązanych ze sobą założeń koncepcyjnych dla oceny polityki i praktyki rachunkowości (zasad pomiaru, wyceny i prezentacji danych finansowych) stosowanych przy sporządzaniu sprawozdań finansowych (E.A.Hendriksen).
Rachunkowość zarządcza jest dość często kojarzona z rachunkiem kosztów. Niektórzy uważają nawet, iż różnice pomiędzy rachunkowością zarządczą a rachunkiem kosztów są tak minimalne, iż pojęcia te można traktować jako synonimy. Takie stanowisko nie jest obecnie do zaakceptowania. Naszym zdaniem, istnieje wiele wspólnego pomiędzy rachunkowością zarządczą i rachunkiem kosztów, ale pojęć tych nie można traktować zamiennie ani utożsamiać ze sobą.
Aby przedstawić relacje rachunkowości zarządczej i rachunku kosztów należy odpowiedzieć na dwa pytania:
Odpowiadając na pytanie pierwsze, należy wyjść od stwierdzenia, iż koszty własne przedsiębiorstwa są jedną z najważniejszych kategorii w gospodarce rynkowej. Rzutują one w istotny sposób na wynik finansowy przedsiębiorstwa i dlatego występuje stały nacisk na obniżanie kosztów. Konieczność minimalizacji kosztów wypływa głównie stąd, iż przedsiębiorstwo w gospodarce rynkowej nie ma dużego wpływu na poziom cen, które dyktuje rynek, natomiast może mieć wpływ na koszty, które w odróżnieniu od cen są kategorią powstającą wewnątrz przedsiębiorstwa, a więc zależną od samego przedsiębiorstwa. Rachunek kosztów rozwijał się i doskonalił wraz ze zmianą istoty i charakteru przedsiębiorstwa oraz warunków, w jakich ono funkcjonowało. Początki rachunku kosztów sięgają starożytności. Pomijając czasy odległe, należy stwierdzić, iż pierwszą dopracowaną koncepcją rachunku kosztów był rachunek kosztów pełnych. Ukształtował się on w okresie produkcji na skalę masową, czyli w końcu XIX i na początku XX w. Rachunek kosztów pełnych powstał w okresie produkcyjnej orientacji przedsiębiorstw, kiedy głównym zadaniem przedsiębiorstwa była nie sprzedaż wyrobów, lecz produkcja. Podstawową cechą tego rachunku było ustalenie rzeczywistego kosztu jednostkowego wyrobu, uwzględniającego wszystkie poniesione w przedsiębiorstwie koszty, zarówno te, które wiązały się bezpośrednio z wytworzonym wyrobem, jak i te, które nie miały ścisłego związku. Taki rachunek kosztów miał charakter informacyjno-kontrolny. Dostarczał danych o wysokości poniesionych kosztów w celu ich minimalizacji. Z charakteru i zadań tego rachunku wynika, iż był on bardziej związany z rachunkowością finansową niż zarządczą. Zmiana orientacji z produkcyjnej na rynkową, która zaczęła się wykształcać już w latach trzydziestych XX w., postawiła przedsiębiorstwom wiele nowych zadań, takich jak:
Zmiana orientacji produkcyjnej na orientację rynkową spowodowała także nowe podejście do kalkulacji kosztów i ustalania wyniku finansowego. Dotychczasowy rachunek kosztów oparty na kosztach pełnych okazał się w warunkach orientacji rynkowej mało przydatny w zarządzaniu przedsiębiorstwem, ponieważ:
Nowe warunki funkcjonowania przedsiębiorstw zrodziły nową koncepcję rachunku kosztów - rachunek kosztów zmiennych. Jego istota polegała na podziale kosztów na koszty stałe i koszty zmienne oraz na wliczaniu do kosztu jednostkowego wyrobu tylko kosztów zmiennych, czyli bezpośrednio zależnych od wielkości produkcji. Natomiast koszty stałe zostały wyeliminowane z kosztu jednostkowego. Nie oznacza to, że zostały całkowicie pominięte. Zaczęto je wprost odnosić do wyniku, ponieważ zawsze występowały trudności w idealnym ich podziale pomiędzy poszczególne wyroby.