Spójny, konsekwentny i wewnętrznie logiczny zbiór hipotetycznych, koncepcyjnych i pragmatycznych zasad tworzących ogólny układ odniesienia dla badania natury rachunkowości (słownik Webstera).
Zbiór podstawowych, logicznie powiązanych ze sobą założeń koncepcyjnych dla oceny polityki i praktyki rachunkowości (zasad pomiaru, wyceny i prezentacji danych finansowych) stosowanych przy sporządzaniu sprawozdań finansowych (E.A.Hendriksen).
Szeroko ujmując, można powiedzieć, że cała rachunkowość jest rachunkowością zarządczą, ponieważ wszystkie informacje, jakie są przez nią emitowane, służą zarządzaniu przedsiębiorstwem. Jednak takie szerokie ujęcie rachunkowości nie może być użyteczne w złożonych warunkach zarządzania. Należy więc dokonać ściślejszego przyporządkowania tej części rachunkowości, która służy wprost potrzebom zarządzania i jest nazywana rachunkowością zarządczą, oraz tej części, która nie jest bezpośrednio wprzęgnięta w proces zarządzania przedsiębiorstwem i została określona mianem rachunkowości finansowej.
Istnieje wiele definicji rachunkowości zarządczej. Kierując się aktualnym ustaleniami Międzynarodowej Federacji Rachunkowości (IFAC) oraz literaturą w tej dziedzinie, możemy przyjąć, że: rachunkowość zarządcza jest systemem gromadzenia, agregacji, klasyfikacji, analizy i prezentowania informacji finansowych i niefinansowych wspomagających kierownictwo przedsiębiorstwa w podejmowaniu decyzji i kontroli ich realizacji.
Podstawowym celem rachunkowości zarządczej jest więc systematyczne dostarczanie kierownictwu przedsiębiorstwa informacji ułatwiających podejmowanie optymalnych decyzji w danych warunkach. Istotą rachunkowości zarządczej jest to, iż ma ona charakter rachunkowości wewnętrznej. A zatem w dużym stopniu jest zindywidualizowana i dostosowana do potrzeb konkretnego przedsiębiorstwa, co znaczy, że tyle jest form rachunkowości zarządczej, ile przedsiębiorstw.
Treścią informacji zarządczej są informacje i zarządzanie. Wartość informacji zależy od tego, jaki będzie miała wpływ na podjęte decyzje i jakie rezultaty uzyska przedsiębiorstwo z ich realizacji. Informacje są emitowane zarówno przez rachunkowość finansową, jak i zarządczą. Różnica między tymi informacjami sprowadza się do sposobu ich wykorzystywania. Sposób wykorzystywania informacji generowanych przez rachunkowość finansową nie jest bliżej znany. Każdy odbiorca tych informacji wykorzystuje je w sposób tylko sobie właściwy. Natomiast informacje dostarczone przez rachunkowość zarządczą służą bezpośrednio odbiorcy informacji.
Informacje rachunkowości zarządczej są wykorzystywane przez kierownictwo przedsiębiorstwa we wszystkich funkcjach zarządzania, z tym że przede wszystkim służą one planowaniu i kontroli.
Planowanie jest jedną z najtrudniejszych funkcji zarządzania. Sprowadza się ono do projektowania przyszłej działalności przedsiębiorstwa. Mówiąc inaczej, jest to ustalanie, co przedsiębiorstwo chce osiągnąć i za pomocą jakich środków.
W gospodarce rynkowej treść, metody, jak i samo planowanie w przedsiębiorstwie nabrały zgoła odmiennego znaczenia w stosunku do planowania występującego w gospodarce zarządzanej centralnie. Planowanie stało się zindywidualizowaną sprawą każdego przedsiębiorstwa. Ile jest przedsiębiorstw, tyle jest samodzielnych podmiotów planowania. W związku z tym planowanie stało się innowacyjne, twórcze i bardziej utylitarne.
Obecnie przedsiębiorstwa:
W zależności od stopnia inwencji twórczej poszczególnych przedsiębiorstw można wyróżnić trzy rodzaje planowania:
Poszczególne rodzaje planowania wymagają odmiennych informacji, ale zawsze jest konieczne znalezienie odpowiedzi na dwa zasadnicze pytania, a mianowicie:
Nawet najlepszy plan nie rozwiąże wszystkich zarządzania przedsiębiorstwem, stąd kolejną funkcją zarządzania jest organizowanie. Organizowanie to zespól działań, czynności i środków niezbędnych do wykonania ustalonych w planie zadań oraz ich grupowanie i powiązanie w taki sposób, aby powstała spójna całość.
Na funkcję organizowania należy spojrzeć w dwóch ujęciach
Kolejną funkcją jest motywowanie. Jeśli wiemy już, co ma przedsiębiorstwo robić i za pomocą jakich środków, to należy zdawać sobie sprawę z tego, iż o efektywności działalności przedsiębiorstwa decydują w ostatecznym rezultacie postawa i zaangażowanie wszystkich pracowników. To pracownicy, jak słusznie twierdzi P.F. Drucker, wyróżniają firmę z otoczenia, a nie budynki i budowle (P.F. Drucker, Skuteczne zarządzanie, PWN, Warszawa 1976, s.32). Dzięki pracownikom w tych samych warunkach jedne przedsiębiorstwa osiągają zysk, a inne ponoszą stratę.
Postawy i zaangażowanie poszczególnych pracowników są zróżnicowane. Zadaniem kierownictwa przedsiębiorstwa jest rozpoznanie tych postaw i zastosowanie adekwatnych do nich metod oddziaływania.
Ostatnią funkcją zarządzania jest kontrolowanie.
Procesy kontroli obejmują więc:
Głównym celem rachunkowości zarządczej jest wspomaganie procesu podejmowania decyzji w przedsiębiorstwie. Ogólnie należy stwierdzić, iż rachunkowość zarządcza spełnia ważne funkcje w procesie decyzyjnym. Można je nazwać funkcjami informacyjnymi, analitycznymi i kontrolnymi. Funkcje te i rola procesu decyzyjnego w przedsiębiorstwie stały się z pewnością impulsem nie tylko do wyodrębnienia rachunkowości zarządczej, ale do stałego wzrostu jej znaczenia w działalności przedsiębiorstwa.